Jak po angielsku mówić o pogodzie

Burza z piorunami, czyli co tam, panie, w... pogodzie

Niektórzy z Was być może dziwili się, że jak dotąd nie podjęliśmy tematu pogody. Przecież wiadomo, że pogoda to konik wyspiarzy! Podobno bez umiejętności wypowiedzi na ten temat, lepiej w ogóle nie zaczynać rozmowy z Brytyjczykami. No, skoro tak... Nie możemy Was przecież tak zostawić, błądzących we mgle...

Najważniejsze pytanie to:

What's the weather like? Jaka jest pogoda?
What was the weather like? Jaka była pogoda?
What will the weather be like? Jak będzie pogoda?

Tak, właśnie tak, z tym nieszczęsnym lajkiem-nielajkiem na końcu. Trzeba go tu wciskać, czy Wam się to podoba czy nie, czyli... whether you like it or not. A dlaczego? Wyjaśnienie znajdziecie w innym artykule.

prognoza pogody

Prognozy pogody można śledzić dla uniknięcia przykrych niespodzianek, choć z tym bywa różnie, bo pogoda jest często nieprzewidywalna (unpredictable) i płata figle. Zatem nawet gdy jesteśmy przygotowani na zapowiadane warunki pogodowe, może się okazać, że jednak przydałaby się cieplejsza kurtka albo para kaloszy.

weather forecast

weather forecastweather forecast

prognoza pogody

playweather forecast prognoza pogody

Zazwyczaj sprawdzamy, jaka będzie temperatura i czy będzie padało.

temperature

temperaturetemperature

temperatura

playtemperature temperatura

Jeśli chodzi o opady, umiejętność wypowiedzi w tym zakresie będzie bardzo przydatna w kraju, który słynie z kapryśnej pogody. A zatem najważniejszym czasownikiem jest padać. Ma on co najmniej dwa angielskie odpowiedniki, w zależności od tego, co pada:

playrain gdy pada deszcz
Are you going out? It's raining!
playsnow gdy pada śnieg
It hasn't snowed here for years.

Oczywiście, podmiotem zdania jest it - pada przecież jakieś tajemnicze TO. ;)

Prawdopodobnie słyszeliście co nieco o rzeczownikach niepoliczalnych? Należy do nich pogoda właśnie, co ma konkretne konsekwencje dramatyczne, tfu! – gramatyczne. Jako rzeczownik niepoliczalny, pogoda, czyli weather, nie wystąpi z przedimkiem nieokreślonym a. Powiemy zatem:

We've had rainy weather since June. Od czerwca mamy deszczową pogodę.

Błędem językowym jest:

a rainy weather

A skoro już przy deszczu i deszczowej pogodzie jesteśmy, spójrzmy na przymiotniki utworzone od rzeczowników związanych z pogodą (zwróćcie uwagę na końcówkę -y):

playrain – playrainy deszcz – deszczowy
playsnow – snowy śnieg – śnieżny
playwind – playwindy wiatr – wietrzny
playcloud – playcloudy chmura – pochmurny
playsun – playsunny słońce – słoneczny
playfog – playfoggy mgła – mglisty
playstorm – playstormy burza, sztorm – burzowy, sztormowy
playfrost – frosty mróz – mroźny
playice – playicy lód – lodowaty, oblodzony
playmist – playmisty mgła – mglisty
playchill – playchilly chłód, ziąb – chłodny, zimny
playshower – showery przelotny deszcz – deszczowy

Można tu dodać jeszcze jedną parę:

playsmog – smoggy smog – pełen smogu

Smog jako zjawisko nie jest niczym przyjemnym, językowo ciekawe natomiast jest to, że słowo to powstało z połączenia dwóch innych:

playsmoke + playfog = playsmog

Jeśli interesują Was takie zbitki językowe (portmanteau words), więcej przykładów znajdziecie w jednym z naszych wcześniejszych artykułów.

Spójrzcie teraz na kilka przykładowych zdań z wybranymi rzeczownikami i przymiotnikami z tabeli.

sunny

sunnysunny

słoneczny

Look! The sun is coming out! Spójrz! Wychodzi słońce!
It was a sunny day, so we went to the beach. Był słoneczny dzień, więc poszliśmy na plażę.
foggy

foggyfoggy

mglisty

I couldn't see the cars in front of me because of a dense fog. Z powodu gęstej mgły, nie widziałem samochodów przede mną.
It was so foggy that I could hardly see anything. Było tak mgliście, że prawie nic nie widziałem.
icy

icyicy

lodowaty, oblodzony

There was ice on the road and the car went into a skid. Na drodze był lód i samochód wpadł w poślizg.
The car went into a skid on an icy road. Samochód wpadł w poślizg na oblodzonej drodze.

pogoda w przymiotnikach

Pamiętajmy o innych przymiotnikach, które przydadzą się do opisu pogody:

dry

drydry

suchy; bezdeszczowy

wet

wetwet

mokry

humid

humidhumid

wilgotny

playwet mokry
playdry suchy
playcool chłodny
playhot gorący
playcold zimny
playhumid
playdamp
wilgotny
playfreezing mroźny, lodowaty
stifling duszny
nippy rześki, chłodny
overcast zachmurzony
playsevere ekstremalny
blustery wietrzny

to widać, słychać i czuć

Jednym z bardziej spektakularnych zjawisk pogodowych – z tych mimo wszystko mniej ekstremalnych – jest burza. Burzę odbieramy kilkoma zmysłami, podziwiając wzory rysowane na niebie przez błyskawice czy kuląc się lękliwie przy kolejnych grzmotach. Przed burzą często jest parno, po burzy natomiast otoczenie wydaje się świeże, a powietrze rześkie.

The Tempest, czyli tytułowa burza ze sztuki Szekspira, to termin, który znajdziemy w literaturze. Na co dzień burzę określa się innymi nazwami:

playstorm
playthunderstorm
T-storm

Przy czym thunderstorm to ściślej mówiąc burza z piorunami. Spójrzmy zatem jeszcze na inne terminy, które odnoszą się do zjawisk towarzyszących burzom:

thunder
thunderclap
grzmot,
trzask pioruna (to słychać)
A loud crash of thunder woke me up at dawn.
lightning
flash of lightning
bolt of lightning
lightning bolt
błyskawica, piorun (to widać)
A tree outside my house was struck by lightning last night.

Oprócz standardowo rozumianej burzy, mamy jeszcze burze śnieżne, gradowe, piaskowe...

dust storm
sandstorm
burza piaskowa
snowstorm burza śnieżna, śnieżyca
playhailstorm burza gradowa, gradobicie
ice storm burza lodowa

W tym miejscu warto wspomnieć inne ciekawe zjawisko:

playavalanche lawina

Sprawdźmy teraz angielskie odpowiedniki wybranych powiedzeń i idiomów, w których w języku polskim pojawiają się burze i pioruny:

go like a bomb iść jak burza
Competition was fierce but our team went like a bomb.
you reap what you sow kto sieje wiatr, ten zbiera burze
Did you really think you could escape responsibility for what you did? You reap what you sow.
lightning never strikes twice in the same place piorun nie trafia dwa razy w to samo miejsce
They say lightning never stikes twice in the same place, so let's hope the crisis will spare us this year.
the calm before the storm cisza przed burzą
I knew the unusual silence upstairs was just the calm before the storm. The kids were up to something, it was obvious.

smagani wiatrem

Wiatr może być lekki (gentle), silny (high/strong), porywisty (gusty)... Jak bogate w tej kategorii macie słownictwo?

wind

windwind

wiatr

playwind wiatr
playbreeze wiaterek, bryza
zephyr zefir, lekki wiatr
playgale wicher
playhurricane huragan
playtornado tornado

Co robi wiatr?

playblow wiać
The wind blew down the tree that stood in our front garden.
lash smagać
We were holding onto each other, lashed by the wind.
playhowl wyć
The howling wind made her feel frightened.

czasem słońce, czasem deszcz

Postępujące ocieplenie klimatu nie oznacza, że możemy zapomnieć o zimnych dniach czy gorszych warunkach. Przeciwnie, coraz częściej musimy się liczyć z występowaniem anomalii pogodowych, warunków zmieniających się jak w kalejdoskopie. Jednego dnia mamy śnieżycę i zaspy, drugiego temperatura rośnie, a na ulicach pojawia się błoto pośniegowe.

blizzard

blizzardblizzard

zamieć

playblizzard śnieżyca, zamieć śnieżna
snowdrift zaspa śnieżna
thaw odwilż
slush błoto pośniegowe

ciągle pada

Niektórzy twierdzą, że ciepły letni deszcz może być całkiem romantyczny. Jak po angielsku nazwiemy te – rzekomo romantyczne – opady?

playdrizzle kapuśniaczek, mżawka
playshower przelotny deszcz

Na ogół jednak wobec tego zjawiska pogodowego mamy niechętny stosunek, co dobrze wyraża ciekawy angielski idiom:

rain on somebody's parade pokrzyżować czyjeś plany, zepsuć komuś zabawę

Poza „romantycznym” kapuśniaczkiem, lecące z nieba krople mogą nas doświadczyć w mniej przyjemny sposób. Jak mocny może być deszcz i jakie mogą być konsekwencje silnych opadów?

heavy rain silny, ulewny deszcz
torrential rain rzęsisty, ulewny deszcz
playdownpour ulewa
cloudburst oberwanie chmury
deluge potop, powódź
playflood powódź

Na okoliczność zbyt mocnego deszczu w angielskim znajdziemy takie idiomy:

it never rains but it pours nieszczęścia chodzą parami (czyli jak już pada, to leje)
He had a car crash on Monday, and then on Tuesday he lost his wallet. It never rains but it pours.
rain cats and dogs lać jak z cebra
I'm not going anywhere! It's raining cats and dogs.

À propos powodzi, zachęcamy do zajrzenia do naszego słownika tematycznego – ilustracje do terminów związanych z pogodą i kataklizmami z pewnością pomogą w nauce.

nie ma, nie ma wody na pustyni

We wspomnianym słowniku tematycznym znajdziecie również zjawisko z drugiego końca spektrum, czyli suszę.

drought

droughtdrought

susza

Jakie jeszcze terminy, kolokacje, idiomy przydadzą się do narzekania na upał, suchość, duchotę? Oto kilka przykładów.

playheatwave fala upałów
Last summer's unusual heatwave caused considerable damage to the crops.
scorcher skwarny dzień
What a scorcher! I can hardly breathe.
boiling hot wrzący, bardzo gorący
It was boiling hot yesterday. We spent the whole afternoon bathing in the sea.
sweltering parny, duszny
With no air conditioning, it was sweltering in the cramped room.
bone dry
as dry as a bone
suchuteńki,
suchy jak wiór
The soil is as dry as a bone. We haven't had any rain for months.
playarid wysuszony, jałowy
The land is so arid that don't expect anything to grow here.
steamy parny
On a steamy summer day like this I don't feel like doing anything strenuous.

a ray of sunshine, a puff of wind

Wiele rzeczowników związanych z pogodą to rzeczowniki niepoliczalne. Jest jednak sposób, żeby wyodrębnić z nich policzalne „elementy”. Tak jak z niepoliczalnej wody (water) zrobimy np. policzalną szklankę wody (a glass of water), tak światło słoneczne to promienie, śnieg to płatki, a deszcz to krople:

a ray of sunshine promień słońca
a puff of wind podmuch wiatru
a drop of rain
a raindrop
kropla deszczu
a flake of snow
a snowflake
płatek śniegu
a pearl of dew kropelka rosy
a hailstone kulka gradu

kolokacje z pogodą

Nawet jeśli prognozy pogody puszczacie mimo uszu, słownictwo, które ma źródło w pogodzie może wzbogacić Waszą wypowiedź na inne tematy. Spójrzcie na kolokacje i idiomy z mgłą, mrozem, burzą, deszczem itd.

hazy memory mgliste wspomnienie
It's just a hazy memory now but at the time I had a broken heart.
sunny disposition pogodne usposobienie
Jack's sunny disposition makes him a perfect travelling companion.
sunny outlook optymistyczna prognoza
The outlook for the region is far from sunny.
frosty reception chłodne przyjęcie
His performance got a frosty reception from the audience.

idiomy z pogodą

Wczorajsze spotkanie naszego zespołu było bardzo burzliwe.
Po piętnastu minutach Tom wyparował obrażony z salki konferencyjnej, kiedy Frank zarzucił mu, że nie ma zielonego pojęcia o marketingu. Wszystko dlatego, że według Toma pomysły Franka będą kosztowały fortunę i w obecnej sytuacji rewolucyjne rozwiązania lepiej odłożyć na później. Frank natomiast uważa, że kto płynie z prądem, nie zawojuje rynku, i firma powinna postawić wszystko na jedną szalę, bez względu na okoliczności. Trzeba kuć żelazo, póki gorące.
Niestety nie udało się dojść do porozumienia. Burza mózgów zakończyła się burzą w szklance wody.

Pewnie domyślacie się, że wyróżnione grubą czcionką słowa i wyrażenia można zastąpić angielskimi odpowiednikami, które kręcą się wokół pogody. Oto one:

stormy meeting burzliwe spotkanie
to storm out (of a place) wyparować z impetem
not have the foggiest idea nie mieć zielonego pojęcia
to swim with the tide płynąć z prądem
to take something by storm zawojować, podbić
to cost the earth kosztować fortunę
to put something on ice odłożyć na później
come rain or shine bez względu na okoliczności
make hay while the sun shines kuć żelazo, póki gorące
brainstorm burza mózgów
a storm in a teacup burza w szklance wody

Mamy nadzieję, że nasz sposób na idiomy, czyli wymyślanie przykładów, a nawet całych historyjek, pomaga Wam w nauce. Jeśli macie własne propozycje na zapamiętywanie idiomów, chętnie je poznamy.

Tymczasem życzymy sprzyjających wiatrów.

Komentarze (1)

Kolejny świetny tekst, uwielbiam ten Blog :)

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.
Blog