Angielskie czasowniki frazowe w języku potocznym

Are phrasal verbs worth sussing out? Check it out!

Ważną rolę w języku angielskim pełnią czasowniki frazowe (po angielsku phrasal verbs). Nie można ich ignorować, skoro powstają słowniki poświęcone tylko tej części mowy, i obejmują one tysiące haseł.

co to jest phrasal verb

Mówiąc w uproszczeniu, phrasal verb to czasownik, do którego ,,coś się przyczepiło”. Ten drobny dodatek, którym jest przyimek lub partykuła przysłówkowa (ale nie przejmujcie się nazewnictwem), np. on, in, for, with, apart, forward, up, off, by, to, out, trzyma się czasownika na tyle skutecznie, że często zmienia zupełnie jego znaczenie.

Spójrzcie na kilka popularnych przykładów dla ilustracji zagadnienia.

playput położyć
Where did you put the tickets?
playput out zgasić
Don't forget to put out the candles.
playtake wziąć, zabrać
Who took my keys?
playtake off wystartować (o samolocie)
The plane hasn't taken off yet.
playlook patrzeć
Look! Isn't that Jerry over there?
playlook up sprawdzić
I must look up a few words in the dictionary.

Kombinacji z czasownikami look, take i put jest oczywiście więcej – wystarczy zajrzeć do dobrego słownika.

kiedy używamy phrasal verbs

Być może nasuwa Wam się teraz pytanie, na ile niezbędna jest znajomośćphrasal verbs. Czy są one niezastąpione? Jest to bardzo dobre pytanie. Wiele czasowników frazowych ma swoje odpowiedniki jednowyrazowe, np.

playput off = playpostpone przełożyć na inny termin
playcall off = playcancel odwołać
playgive out = playdistribute rozdać
let down = playdisappoint rozczarować, zawieść
check out = investigate zbadać, sprawdzić
go after = pursue gonić, ścigać
show up = appear pojawić się

Skoro zatem mamy „zwykły” czasownik, po co zawracać sobie głowę jakimiś udziwnieniami? Sęk w tym, że w codziennym języku, w konwersacji, bardzo często używane są phrasal verbs, nawet gdy mają jakiś odpowiednik w postaci ,,zwykłego” czasownika. Kiedy słyszymy pukanie do drzwi, powiemy:

playCome in!

zamiast

playEnter!

A przecież oba czasowniki mają takie samo znaczenie: wejść.

Często jest to kwestia stylu. Czasowniki frazowe częściej niż ich jednowyrazowe odpowiedniki, pojawiają się w wypowiedziach w stylu nieformalnym. Jeśli przysłuchalibyście się codziennym, potocznym rozmowom native speakerów, z pewnością usłyszelibyście mnóstwo takich czasowników.

Styl formalny poznacie natomiast po doniosłości, a nawet pewnej sztywności. Gdyby ktoś dał nam do przeczytania list, którego adresatem jest urzędnik, od razu zorientowalibyśmy się, że nie jest to tekst pisany do osoby, z którą łączą nas bliskie relacje. Język stylu formalnego obfituje w słownictwo bardziej wyszukane od tego, którym posługujemy się w codziennej interakcji, zdania są w nim wygładzone, stosujemy bardziej zaawansowane związki frazeologiczne, nie używamy form skróconych. W stylu formalnym przeważa bezosobowa strona bierna.

Na wyświetlaczu w samolocie zobaczymy np. taką wiadomość:

Passengers are requested to extinguish cigarettes.
Pasażerowie są proszeni o zgaszenie papierosów.

Raczej mało prawdopodobne jest, żeby czasownik extinguish pojawił się w prośbie o zgaszenie papierosa, która pada w codziennej rozmowie – wtedy właściwy będzie czasownik frazowy o tym samym znaczeniu: put out.

playput out = extinguish zgasić

Trzeba tu jednak wspomnieć, że wiele czasowników frazowych ma charakter neutralny, a więc pojawiają się w różnych typach wypowiedzi, a niektóre czasowniki frazowe są charakterystyczne dla stylu formalnego, np:

pertain to dotyczyć czegoś, odnosić się do czegoś
The first chapter of this thesis pertains to psychological factors
affecting the medical condition under analysis.
set forth przedstawiać, wyjaśniać
The terms and conditions are set forth in Paragraph 2 of the Agreement.

Takie czasowniki znajdziemy np. w różnego rodzaju umowach czy innych pismach urzędowych.

phrasal verbs w języku potocznym

Spójrzmy teraz na czasowniki frazowe, które są zdecydownanie nieformalne i raczej nie mają „przylizanych” odpowiedników, ponieważ znaczeniowo przynależą do języka kolokwialnego. Zakuwać, wałkonić się, spieprzyć (pardon my French!), dostać cykora - tego raczej nie powinniśmy usłyszeć w rozmowie z szefem, urzędnikiem, itp. Taki język zarezerwowany jest dla osób, między którymi jest pewna zażyłość.

Wybraliśmy dla Was na razie około dwudziestu przykładów, żeby nie przytłoczyć nadmiarem. Naszym zwyczajem, dla łatwiejszego zapamiętania, podzieliliśmy je na subiektywne kategorie tematyczne:

bez pracy nie ma kołaczy

mug up (on sth)
swot up (on sth)
wkuwać
They're mugging up on French before tomorrow's exam.
The math exam is next week. We'd better start swotting up.
beaver away (at something) tyrać, narobić się
I've been beavering away at this report for days!
flake out odpaść, zasnąć ze zmęczenia
I flaked out on the sofa, halfway through the history textbook.
bum around wałkonić się, obijać się
Stop bumming around and get down to work!

siła przyciągania

fall for somebody zadurzyć się w kimś
I realised I'd fallen for my best friend.
hit it off od razu się z kimś polubić
We didn't hit it off immediately, it took us some time to take to each other.
hang out with somebody spędzać z kimś czas, spotykać się
Do you know this guy Jessica's been hanging out with recently?

Przy okazji warto może wspomnieć, że czasowniki frazowe, podobnie jak wyrażenia slangowe, na przestrzeni lat mogą zmienić znaczenie. Znajomy Anglik opowiadał mi kiedyś, że w czasach jego młodości, czyli kilkadziesiąt lat temu, hit it off znaczyło uprawiać seks. Kiedy więc nastoletnia córka oznajmiła mu, że hit it off z nowym kolegą w klasie, troskliwemu ojcu podskoczyło nieco ciśnienie. Tymczasem – jak widzicie we wpisie w tabeli powyżej – dziś hit it off używa się w innym kontekście.

napięte relacje

W tej kategorii na pewno można by uwzględnić prawdopodobnie najbardziej znane angielskie przekleństwo, czyli siedem gwiazdek:

f**k off

Co poza tym?

wind somebody up wkurzać kogoś; wkręcać kogoś, nabierać
This guy's winding me up! I'm fed up with his babble.
slag somebody off obgadywać kogoś
Why do you have to slag everyone off behind their backs?
have somebody on nabierać kogoś
This can't be true! You're having me on, aren't you?
run somebody down zjechać kogoś, ostro skrytykować
The teacher ran me down in front of the whole class.

pamiętna impreza

spruce somebody up odpicować, odstawić się, wystroić się
Jack spruced himself up and headed for the club.
hoover something up wszamać, wtrząchnąć
He hoovered up half of the snacks that were waiting for Maria's guests.
tank up (on something) zatankować, schlać się (czymś)
I saw him tanking up on whiskey and drinks all evening.
belt something out wyśpiewać, wygrywać coś głośno
He grabbed a guitar and started belting out the 80s songs.
throw up wymiotować
When the party was in full swing, he went to the bathroom several times to throw up.
chuck somebody out wyrzucić kogoś
He was chucked out of the pub after getting into a brawl.
doze off uderzyć w kimono, odpłynąć (zasnąć)
He dozed off in a taxi.

żądza pieniądza

snap something up rzucić się na coś, zgarnąć, rozchwytywać
When the late rockman's house was put up for sale, it was snapped up within minutes.
cough something up wybulić
I'll make them cough up a few thousand in compensation.
rip somebody off naciągnąć, orżnąć kogoś
You paid so much for this old banger? They ripped you off, man!
clean somebody out spłukać (się, kogoś) z pieniędzy
The two-week holiday in Hawaii cleaned us out.

Mamy nadzieję, że tym artykułem zachęcimy Was do poznawania czasowników frazowych. Jak widzicie, można nimi wiele wyrazić.

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.
Blog